احمد منزوى
2024
فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )
اجازت خود و زندگىنامهء پير خود شاه محمد رمضان مهمى . آغاز : حمد له . صلاة . اما بعد ، مىگويد عاجز ضعيف . . . محمد عظيم الدين . . . ساكن قصبهء . . . اين چند كلمه بر طريق اجمال در احوال بيعت و اجازت خود و خلاصهء احوال پير . مشترك 11 / 1084 ( 1 نسخه ) . انيس الطالبين و عدة السالكين . حسام الدين يوسف حافظ بخارايى در ستايش شيخ بهاء الدين نقشبند و سرگذشت او : ( - انيس الطالبين ، خواجهء پارسا ) . مشترك 11 / 809 ( نامش ) ؛ نسخهها 2 / 1055 ( 1 نسخه ) ؛ صفا 4 / 75 ؛ نفيسى 1 / 192 ، 285 . فيلمها 1 / 734 ؛ پاريس 11 / 968 . . S . P انيس الطالبين و عدة السالكين . صلاح فرزند مبارك بخارايى به نوشتهء يكى از نسخههاى گنجبخش كه ديدم ( مشترك 11 / 810 ) ، در ( 785 ق / 1383 ) به خدمت خواجه علا الحق والدين المشتهر به عطار ( د 802 ق / 1401 م ) ( نفيسى 1 / 281 ، همانجا 2 / 767 ) رسيده و از آن راه نزد خواجه بهاء الدين نقشبند ( د 791 ق / 1389 م ) جاى گرفته است . اين اثر در مقامات و احوال و سخنان خواجه بهاء الدين نقشبند است . نسخههايش با يكديگر جدايى دارند . نسخهى گنجبخش ش 13899 از سدهء نهم و 1037 نوشتهء 1051 ق و 2957 نوشتهء 1027 ق ، گردآورنده صلاح بن مبارك بخارايى است و در نسخهء 1449 مورخ 1252 ق نام وى صالح است نه صلاح و در برخى نسخهها نام وى نيامده است . ولى در ديباچهء هر پنج نسخهاى كه ديدم ، با كمى جدايى در عبارتها چنين آمده است : به خدمت خواجه بهاء الدين رسيدم ، و در محضر ايشان مولانا حسام الدين خواجه يوسف حافظى بخارايى ( رح ) بوده ، مىخواستند سخنان ايشان را گرد آورند ، خواجه ( بهاء الدين ) فرمودند اين زمان اجازت نيست ، بعد اختيار با شماست . و خواجه در شب دوشنبه سيم ربيع الاول ( 791 ق ) درگذشتند ، ارشاد پناهى خواجه علا الحق والدين ، احراز مقام ايشان را كرده ، دستور فرمودند كه مقامات گردآورى شود . و من آن را بدين نام در 4 « قسم » گرد آوردم : قسم 1 - در تعريف ولايت و ولى ، 2 - در ابتداى احوال خواجه و سلسلهء خواجگان ، 3 - احوال خواجه و طريقهء سلوك و سخنان ايشان ، 4 - كرامات و احوال و آثار خواجه . گذشته از اين كه كتابى بدين نام ولى بدون تعيين موضوع به خود خواجه نسبت داده شده ( - زير ) دو كتاب به همين نام و موضوع در منابع ياد شده است . كه گويا همه يكى و همين كار صلاح الدين باشد . در ديباچهء نسخهء شيرانى ( 3 / 404 ) نام نگارنده ، « مولانا حسام الدين حافظ بخارايى » و در انجامه از « شيخ محمد پارسا » دانسته شده است . و بشير حسين ( 1 / 203 و 404 ) آن را از همين پارسا دانسته است . از بررسىهاى شتابزده چنين بهدست آمد كه تنها يك كتاب « انيس الطالبين و عدة السالكين » در دست هست كه آن نيز از صلاح بخارى مىباشد . كتابهايى كه بدين نام روايت شده و شايستهء بررسى است : 1 - انيس الطالبين . خواجه بهاء الدين نقشبند ( نفيسى 1 / 192 ) . 2 - انيس الطالبين . بخارايى ، صلاح بن مبارك در سخنان و احوال بهاء الدين نقشبند ( همين ) .